رمز عبور خود را فراموش کرده اید؟

ثبت نام

نمونه سوالات ادبیات

مهیار سلامتی هستم مولف و معلم زبان و ادبیات فارسی در خدمت شما عزیزان هستم.

در این بخش می خواهیم درباره نحوه خواندن درس ادبیات و رسیدن به درصد های بالا در کنکور صحبت کنیم .

 

برای رسیدن به این مهم، لازم است یک سری مسائل را بصورت موشکافانه بررسی کنیم. موضوع مهمی که به عنوان اولویت اول نقش بازی می کند این هست که دید و نگاه طراح سوال به طراحی تست های کنکور چگونه هست و هدف طراح تست از طرح سوالات ادبیات چی هست و دنبال چه چیزی است در این بیست و پنج تست که در روز کنکور دانش آموزان باید پاسخ دهند .

پایه تحصیلی
رشته ریاضی

رشته تجربی

رشته انسانی
پایه دوزادهم

برای پیدا کردن جواب این سوال، باید گریزی بزنیم به سال ۸۱، جایی که وقتی دانش آموزان دفترچه سوالات عمومی را بررسی می کردند و سوالات ادبیات را دیدند دچار یک شوک و غافلگیری عجیب و غریب شدند. چند سال آزگار بود که تست های ادبیات به یک شکل و قیافه ظاهر می شدند و حدس زدن نوع سوالات برای معلم ها و خود دانش آموزان خیلی راحت شده بود و یکنواختی سوالات مدام چندین سال تکرار می شد تا اینکه با ورود به کنکور ۸۱، رویکردها با تغییر سوالات تغییر کرد و تا همین الان هم این اتفاق در حال انجام است.

متاسفانه خیلی ها هنوز اعتقاد دارند که سال بعد و یا سالیان بعد نوع سوالات به همان مدل سوالات دهه هفتاد باز می گردد و همین موضوع و ذهنیت را به دانش آموزان منتقل می کنند و دانش آموزان به جای آنکه آشکارا ببینند و با واقعیت ها روبرو شوند متاسفانه در جلسه کنکور مجدد غافلگیر می شوند و فقط به سوالات خیره می مانند.

اگر ما قبول داشته باشیم که ادبیات مهم ترین شاخه هنر در این مرز و بوم است و در کنارش قبول داشته باشیم که رسالت هنر رها کردن انسان از بند تکرار و زندگی یکنواخت است و این دو گزاره را کنار هم قرار بدهیم متوجه خواهیم شد که طراح سوال به دنبال چه چیزی است‌. طراح سوال از سال ۸۱ متوجه شد که با یک درس خاص روبرو است، با درسی که رویکرد قدیمی آن باعث می شود که تبدیل به یک درس کسل کننده شود و دانش آموزان از این درس زده شوند و آن را به شکل یک هنر نگاه نکنند. هنری که می تواند خلق کند.

در سال های گذشته کشور ما، بسیار برای مردم اهمیت داشت و هنوز هم کشور ایران را با ادبیات آن می شناسند با شعر های حافظ و سعدی و خیام و مولانا و فردوسی می شناسند‌. پس طراحی تست به سمتی رفت که ذوق و قریحه شاعر را در نگارش تست های نونگاشته دخیل کرد. این تست ها از همان زمان که به ظن خیلی ها نیت غلطی نسبت به ادبیات داشتند سوال بود سخت تر شد و همان سال ۸۱ بود که ما هیچ دانش آموزی را نداشتیم که به هر ۲۵ تا سوال پاسخ درست بدهد و درصد صد را بگیرد.

اگر همین آمارها را بررسی کنیم، در سال ۸۲ هم سه نفر در کل پنج گروه آموزشی بودند که به درصد صد رسیدند و همین ریزش ادامه پیدا کرد تا همین سال ها، تا اینکه در سال ۹۲ و ۹۳ میانگین درصد بچه هایی که در رشته های خوب مراکز عالی قبول شده بودند یا در واقع بچه هایی که زیر هزار شده بودند در گرایش های مختلف در درس ادبیات ۳۵ درصد بودند و این در حالی است که بچه های زیر رتبه هزار در درس شیمی میانگین ۶۷ درصد داشتند و تست ها را پاسخ داده بودند.

اما اینجا یک سوال پیش می آید که آیا واقعا مفاهیم درس ادبیات پیچیده تر و دشوارتر از درسی مانند فیزیک یا زیست یا ریاضی است؟؟ پاسخ من به این سوال منفی است و من مشکل را در نحوه تدریس این درس میبینم. در نحوه و سبک رایج امتحانات مدارس می بینم.

شما به عنوان یک دانش آموز ذهنیت تون نسبت به درس ریاضی و یا نسبت به درس زیست کاملا پخته است و کاملا با شعور فکری به این درس ها نگاه می کنید چرا؟ چون وقتی امتحان تشریحی در درس ریاضی در مدرسه برگزار می شود شما می دانید که با تیت ها و یا سوالات تشریحی روبرو هستید که در کتاب درسی نیست و درواقع شما خط فکری را از کتاب درسی می گیرید و سوالات از همان مباحث ولی با شکل دیگری می آید ولی متاسفانه شما سوالات تشریحی و یا امتحان نهایی ادبیات را نگاه کنید خیل وقت ها عین تمرین کتاب درسی و یا عین سوال کتاب درسی وارد شده و از ابیات و متون کتاب درسی سوال مطرح می شود ولی این اتفاق اصلا در کنکور سراسری نمی افتد.

ما هر ساله در گرایش های مختلف به غیر از ادبیات تخصصی انسانی حدو ۵۰ - ۵۵ بیت از خارج از کتاب درسی داریم و دانش‌آموز باید در مدت زمان معلوم که ۲۵ سوال را پاسخ می دهد ۵۵ بیت خارج از کتاب را که اولین بار است میبیند باید تحلیل کند، درست بخواند و از معنا به مفهوم برسد و در قالب تستی که مطرح می شود .

در مبحث دستور، آرایه، قرابت و املا آن را پاسخ دهد. با همین صحبت ها متوجه می شویم در ۲۵ سوالی که در ادبیات کنکور سراسری مطرح می شود با ۲۱ سوال خوانش بیت روبرو هستیم یعنی با ۲۴ سوال قرابت مفهومی، تناسب مفهومی.

یعنی اولویت اصلی شما یاد گرفتن خوانش بیت می باشد کاری که هیچ وقت در این ۱۲ سال در کلاس های درس انجام نمی دید و یکباره با ۲۱ تست روبرو می شوید که شالوده و عصاره این تست ها خوانش بیت است و درواقع اتفاق و میزان پایین بچه ها دقیقا در این نقطه اتفاق می افتد. وقتی که با مفاهیمی روبرو می شوند که هیچ وقت در این ۱۲ سال در کتاب های درسی وجود نداشته است.

پس درواقع باید چکار کنیم که این اتفاق پیش نیاید؟ چکار کنیم که با واقعیت روبرو شویم؟ چکار کنیم که غافلگیر نشویم؟ چکار کنیم که به سوالات خیره نمانیم؟

مطمئنا باید تسلط و وقت اساسی در شروع خوانش ادبیات برای کنکور بر مبحث قرابت مفهومی و ابتدای این مبحث خوانش بیت بگزاریم.

ما می دانیم که در کنکور سراسری با ۲۵ سوال روبرو هستیم که سه سوال واژگان که ابتدای تست ها را شامل می شود معمولا از کتاب درسی ظاهر می شود که ممکن هست از واژگان انتهایی کتاب نوشته شده و یا در بعض از تست ها که درواقع نمونه این تست ها در کنکور سراسری هست که از واژه های متن کتاب که معنی آن را خود کتاب ننوشته طراح استفاده کرده است.

این را بر منطق کتاب میگذاریم یعنی کسی که بر این کتاب تسلط کامل و صددرصدی بر کتاب های دهم، یازدهم و دوازدهم است مطمئنا به سه تست اول سوالات کنکور پاسخ می دهد و درواقع بقیه این تست ها در گرو تسلط دیگری است که او تسلط خوانش بیت است. یک تست هم از تاریخ ادبیات داریم که این هم جدا می شود از سایر سوالات کنکور سرایری که از کتاب ظاهر می شود.

با این حساب چهار سوال را داریم که با تسلط بر کتاب می توانیم پاسخ صحیح را در کنکور سراسری پیدا کنیم که حدودا ۱۶ درصد می شود و کسی با ۱۶ درصد از ورطه کنکور طرفی نمیبندد پس ما خوانش بیت را به عنوان اولویت اصلی در خواندن درس ادبیات درنظر می گیریم.

ونکته ی بعدی خواندن ادبیات از فصل تابستان است حتما باید ادبیات را از تابستان شروع کرد و آن مشاور نماهایی که اشاره بر این دارند که درس های عمومی خود را برای بعد از عید بگذارید یا برای ترم دوم قطعا این کار اشتباه است و قطعا این کار بسیار غیر تخصصی است و نظر خود را به شما اعمال می کنند خوانش ادبیات از تابستان باید شروع شود با توجه به وضعیت شما ۶ تا ۹ ساعت در هفته برای درس ادبیات باید وقت گذاشته شود و دقت کنید که شما باید ضعف نوع تدریس و سبک امتحانات دوران دبیرستان را جبران کنید و این کار با هفته ای دو یا سه ساعت مطالعه ادبیات ممکن نخواهد بود و اولین کاری هم که باید انجام داد در کنار شروع خواندن ادبیات بدست آوردن مهارت در خواندن بیت ها است که با فصل اول دفتر اول کتاب جامع در آنجا کامل و بطور قابل قبولی این مهارت را بدست خواهید آورد و این توانایی را پیدا می کنید که هر بیتی که ظاهر می شود در کثری از ثانیه درست بخوانید نکته ی دومی که باید به در تابستان به آن دقت نظر داشته باشید شروع کردن مطالعه زبان فارسی است حتما مطالعه زبان فارسی بعد از آنکه در دفتر اول به صفحه ۶۰ رسیدید خوانش زبان فارسی را شروع می کنید و از همان فصل اول آن اجزای جمله ساده شروع می کنید تا که ساختمان واژه است به آن برسید و به پنج  یا شش سوالی که به دستور در کنکور ظاهر می شود از این مبحث کامل می توانید پاسخ دهید زمانی که دستور تمام می شود .

چیزی که در اواسط پاییز اتفاق می افتد از اواسط پاییز شروع می کنید به خوانش آرایه های ادبی در دفتر دوم کتاب جامع و دقت داشته باشید که ۴ سوال که از قسمت آرایه طرح می شود جزء سخت ترین سوال های دو دفترچه کنکور سراری است سوال های آرایه چندین سال است رتبه های دو رقمی را جابجا می کند و حتی تک رقمی را و با توجه به آفرینش های ادبی که شاعر های ما استفاده کردند و آن خلاقیت و ذوقی قریحه ضریب هوشی بالایی که دارا هستند قطعا طراحان سوال تست هایی را طرح می کنند در آرایه های ادبی که صحه ای گذاشته باشند و ذات و شعور و استعداد نگیزه ای که شاعران برای نوشتن آن شعرها  دارند برای نوشتن آن ها استفاده کردند برای شروع کردن املا و لغت حتی تا نزدیک های اسفند ماه دیر نخواهد بود نزدیک های عید یا بعد از عید می توانید خوانده باشید و برای خواندن تاریخ ادبیات یک ماه و نیم مانده به کنکور هم زمان مناسبی است با توجه به حجم کمی که دارد در نظام جدید دارد حتما می توانید این مبحث را خود را برسانید و کامل مسلط بشوید در مورد این موضوع و اینجا یک سوالی پیش می آید که با توجه به صحبت هایی که تا الان انجام داده شد متوجه شدیم که ادبیات را باید مبحث به مبحث خواند مبحث قرابت معنایی، مبحث دستور زبان مبحث آرایه املا و لغت و تاریخ ادبیات ۶ مبحث مهم ادبیات را شامل می شود پس با توجه به اینکه بچه ها احتمالا در آزمون های آزمایشی شرکت می کنند چگونه با برنامه آن ها خود را وفق بدهیم و نحوه خواندن خود را دقت داشته باشید بچه ها حتما برای اینکه در کنکور سراسری هدف کنکور است هدف آزمون آزمایشی نیست هدف تراز و رتبه آزمون های آزمایشی نیست برای آن که در کنکور سراسری موفق بشوید در درس ادبیات حتما باید ادبیات را مبحثی بخوانید متاسفانه بودجه بندی همه کنکور های آزمایشی کتاب محور نه مبحث محور و این مانع مطالعه کارآمد ادبیات در طول سال می شود نکته ای که در اینجا وجود دارد این است که شما حتی اگر در یکی از این کنکور های آزمایشی شرکت کنید متوجه می شوید که نوع طرح سوال در همین آزمون های آزمایشی مبحث محور است و می بینید به همان شکلی که کنکور سراسری چینش دارد همان سوالات با توجه به اینکه برنامه کتاب محور است اما آزمون در قالب مبحث مطرح می شود و فقط در برنامه ارائه شده است که ظاهرا صفحاتی از کتاب را به عنوان منبع آموزشی آزمون معرفی می کنند.

 

برای اینکه یک توافق درست و حسابی بین آزمون های آزمایشی و خوانش مبحثی ما باید به دو نکته دقت کنیم  یک در همان بازه زمانی که برای هر آزمون برنامه شما این تعداد صفحه را مشخص می کند واژه های ستاره دار و واژه های داخل متن اون مبحث را در آن صفحات را یاد بگیرید دو این است که تاریخ ادبیات و مقدمه ی درس ها یا درآمد فصل ها با توجه به همان برنامه بخوانید نکته ی سوم مفهوم کلی هر درس هر درسی که در آزمون می آید بعلاوه توضیحاتی را که در هر درس وجود دارد مانند گنج حکمت ها یا نکات دستوری یا آرایه ای که در کتاب نوشته می شود یا خود ارزیابی ها این ها را باتوجه به برنامه آزمون های آزمایشی خود ادامه دهیدبه این سه نکته را دقت کنید تمام این سه نکته حدودا ۱ الی ۲ ساعت وقت شما را میگیرند و شما مابقی وقت خود را میتوانید برای مطالعه مبحثی درس ادبیات با توجه به همان برنامه ای که در ابتدا  صحبت کردیم و دقت داشته باشید که آزمون های آزمایشی شما را اسیر نکند اسیر آزمون های آزمایشی نشوید لزوما برنامه ی آزمون های آزمایشی بهترین برنامه برای شما در همه ی درس ها و در طول همه ی یک سال نیست این آزمون ها برای کل دانش آموزان کشور است و اگر شما می خواهید رتبه شوید یک خاص یک رقمی یا دو رقمی داشته باشید باید برنامه ای را پیش ببرید که خاص خود شما است پس اون برنامه برنامه آزمون آزمایشی نیست از آزمون های آزمایشی برای شبیه سازی جلسات کنکور است برای مدیریت زمان استفاده کنید برای کنترل هیجان سر جلسه کنکور استفاده کنید نه اینکه پیروی طوطی وار برنامه ها و به ویژه در درس ادبیات برنامه درس به درس آزمون ها کارآمد نیست و ادبیات حتما باید مبحثی خوانده شود و یک جمع بندی کلی اگر بخواهیم از داشته باشیم این است که اولین کاری که باید انجام دهیم مهارت در خواندن بیت ها است و سپس دستور زبان را شروع خواهید کرد و در اواسط پاییز آرایه های ادبی را شروع می کنید و املا و لغت را انتهای سال و تاریخ ادبیات را ۱ ماه نیم مانده به کنکور ادامه خواهیم داد در آیتم های شبانه خود حتما تاریخ ادبیات و واژه ها واملای آن ها را قرار بدهید ۴۵ دقیقه انتهای روز که معمولا به بطالت میگذرد حتما از این موضوع استفاده کنید و بعوان آیتم شبانه تا نزدیک های عید دو آبتم شبانه داشته باشید اما از بعد از عید به چهار آیتم شبانه میتوانید آن را افزایش دهید در مورد درس ادبیات و مطمئن باشید اگر به درصد بالای ۸۰ درس ادبیات برسید حتما رتبه شما دو رقمی خواهد بود و حتما درس ادبیات بعنوان درسی تلقی می شود در کارنامه شما که به ضعف درس های دیگر شما نه اینکه خود ادبیات نفطه ضعف شما باشد شما وقتی که با منطق درستی جلو می روید مطمئن می شوید که درس ادبیات می تواند کمک کننده باشد با توجه به ضریب ۴ که دارد بالا ترین ضریب دروس عمومی با توجه به درصد هایی که سال های گذشته بچه ها بدست آورده اند بعنوان یک درس اختصاصی می توانید به آن نگاه کنید اصلا این قضیه بی راه نیست همان تاثیر درس های اختصاصی را دارد چیزی بالاتر از شیمی و چیزی نزدیک به فیزیک برای بچه های ریاضی می تواند بسیار در سرنوشت شما و آینده شما تاثیر گذار باشد و امید وارم که از این صحبت ها بهره کافی را ببرید .